Kendimize neden başkalarından daha sert davranıyoruz?

Yakın bir arkadaşınız bir hata yaptığında ona ne söylersiniz? Büyük olasılıkla “Olabilir, herkesin başına gelir” dersiniz. Peki aynı hatayı siz yaptığınızda içinizdeki ses ne söyler? Çoğumuz için bu ses çok daha sert, çok daha acımasızdır: “Yine beceremedin”, “Hep aynısın”, “Böyle olursa kimse seni ciddiye almaz.”

Yargılayıcı ses nereden gelir?

İçsel eleştirmen genellikle bir yerden öğrenilmiştir. Çocuklukta duyduğumuz eleştiriler, yüksek beklentiler ya da sevginin başarıya bağlı olduğu deneyimler, zamanla içimize yerleşip kendi sesimiz gibi konuşmaya başlar. Bu ses, çoğu zaman bizi yeniden incinmekten, reddedilmekten ya da hayal kırıklığından korumaya çalışır. Niyeti koruyucudur; ama yöntemi yıpratıcıdır.

Sertlik bizi neden geliştirmez?

Kendimize sert davranmanın bizi daha disiplinli ve başarılı yapacağına inanırız. Oysa araştırmalar, sürekli öz-eleştirinin kaygıyı, ertelemeyi ve tükenmişliği artırdığını; öz-şefkatin ise hatalardan öğrenmeyi ve yeniden denemeyi kolaylaştırdığını gösteriyor. Tehdit altında hisseden bir zihin öğrenmekte değil, kendini savunmakta zorlanır.

Güvenli bir iç alan inşa etmek

• Eleştirel sesi fark ettiğinizde onu adlandırmak: “Bu, içimdeki eleştirmen konuşuyor.”
• Kendinize, zor bir an yaşayan bir yakınınıza söyleyeceğiniz sözlerle seslenmeyi denemek
• Hatanın bir kimlik değil, bir deneyim olduğunu hatırlamak
• Acıyı küçümsemeden kabul etmek: “Bu şu an gerçekten zor.”

Öz-şefkat, kendini kayırmak ya da sorumluluktan kaçmak değildir. Hata yapmanın insan olmanın bir parçası olduğunu kabul eden, güvenli ve destekleyici bir iç ilişkidir. Şefkat odaklı terapi, bu iç ilişkiyi adım adım yeniden kurmaya yardımcı olabilir.